ସେଣ୍ଟ ପିଟର୍ସବର୍ଗ/ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତିରେ ଦ୍ରୁତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର କ୍ରମାଗତ ଅର୍ଥନୈତିକ କଟକଣା ମଧ୍ୟରେ, ରୁଷିଆର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭ୍ଲାଦିମିର ପୁଟିନ ଏକ ବଡ଼ ବୟାନ ଦେଇଛନ୍ତି। ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ସେଣ୍ଟ ପିଟର୍ସବର୍ଗ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ଇକୋନୋମିକ ଫୋରମ (SPIEF) ରେ ଉଦବୋଧନ ଦେଇ ପୁଟିନ ଭାରତ ଏବଂ ରୁଷିଆ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କକୁ ଏକ “ବିଶ୍ୱାସଭାଜନ” ଏବଂ “ଭାଇଚାରା”ର ସମ୍ପର୍କ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଏହାସହ, ଭାରତରୁ ରୁଷିଆର ତୈଳ କ୍ରୟ ଉପରେ କଟକଣା ଲଗାଇବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରୁଥିବା ଆମେରିକା ଏବଂ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ସେ କଡ଼ା ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି।
ପୁଟିନଙ୍କ ଏହି ବୟାନ କେବଳ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିନାହିଁ, ବରଂ ଏହା ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ ପାରମ୍ପରିକ ଏବଂ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ବନ୍ଧୁତା କୌଣସି ବାହ୍ୟ ଚାପରେ ବଦଳିବ ନାହିଁ। ପୁଟିନ ଦୃଢ଼ତାର ସହ କହିଛନ୍ତି, “କେହିବି ଆମ ଉପରେ ସର୍ତ୍ତ ଲଦି ପାରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ କେହି ସେପରି କରିବାକୁ ସାହସ ମଧ୍ୟ କରିବେ ନାହିଁ।” ଏହା ଆମେରିକା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ସନ୍ଦେଶ ଥିଲା।
‘ଭାଇଚାରା’ ଏବଂ ଅତୁଟ ବିଶ୍ୱାସର ମୂଳଦୁଆ
ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପୁଟିନଙ୍କ ଅଭିଭାଷଣର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ ଥିଲା ଭାରତ ଏବଂ ରୁଷିଆ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କ, ଯାହା କି ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ମାନ ଏବଂ ସହଯୋଗ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରଠାରୁ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ରୁଷିଆକୁ ଅର୍ଥନୈତିକ ଏବଂ କୂଟନୈତିକ ସ୍ତରରେ ଏକଘରକିଆ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ, ମସ୍କୋ ଏବେ ଏସିଆ ଆଡ଼କୁ ଦୃଷ୍ଟି ନିବଦ୍ଧ କରିଛି ଏବଂ ଭାରତ ରୁଷିଆ ପାଇଁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଥନୈତିକ ଏବଂ ରଣନୈତିକ ସହଯୋଗୀ ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି।
ପୁଟିନ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ସମ୍ପର୍କ କୌଣସି “ସୁବିଧାବାଦୀ ଚୁକ୍ତି” ବା ଅସ୍ଥାୟୀ ବୁଝାମଣା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ସମୟର ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ଏକ ପ୍ରକୃତ ବନ୍ଧୁତା। “ଭାଇଚାରା” (Brotherly) ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରି ପୁଟିନ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରୁ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଏବଂ ମସ୍କୋ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଐତିହାସିକ ଉଷ୍ମତାକୁ ମନେ ପକାଇଥିଲେ। ସେ ଯୁକ୍ତି ବାଢ଼ିଥିଲେ ଯେ ଏହି ବିଶ୍ୱାସ ଆଧାରିତ ସମ୍ପର୍କ ଉଭୟ ଦେଶକୁ କୌଣସି ସର୍ତ୍ତମୂଳକ କୂଟନୀତିର ଭୟ ବିନା ନିଜ ନିଜର ଜାତୀୟ ସ୍ୱାର୍ଥ ହାସଲ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ୱାର୍ଥପର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଭାରତ-ରୁଷିଆ ସମ୍ପର୍କ ଏକ ଉଦାହରଣ ପାଲଟିଛି।
ଭାରତୀୟ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏବଂ ମେଧାବୀ ଯୁବକଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା
କେବଳ ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତି ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ର ନୁହେଁ, ବରଂ ପୁଟିନ ଭାରତର ଘରୋଇ କ୍ଷମତା, ବିଶେଷକରି ମାନବ ସମ୍ବଳ ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ଭୂୟସୀ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ। ଭାରତକୁ ଏକ ଗ୍ଲୋବାଲ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ହବ୍ ବା ବିଶ୍ୱ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇ ରୁଷୀୟ ନେତା ଭାରତର ବିଶାଳ ଏବଂ ଦକ୍ଷ ଯୁବଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି।
ପୁଟିନ କହିଛନ୍ତି, “ଆମେ ଜାଣୁ ଯେ ଭାରତୀୟ ଲୋକମାନେ କେତେ ପ୍ରତିଭାବାନ ଏବଂ ସେମାନେ କେତେ ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷିତ। ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦକ୍ଷତା ରହିଛି ଯାହା ଆଜି ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ମାନ୍ୟତା ଲାଭ କରିଛି, ବିଶେଷକରି କୋଡିଂ (Coding) ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା କ୍ଷେତ୍ରରେ।”
ଏହି ବକ୍ତବ୍ୟ କେବଳ ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରଶଂସା ନୁହେଁ, ବରଂ ଆଇଟି ଏବଂ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି କ୍ଷେତ୍ରରେ ରୁଷିଆର ଭାରତ ସହ ସହଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି କରିବାର ଇଚ୍ଛାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି। ଅନେକ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ କମ୍ପାନୀ ରୁଷିଆ ଛାଡିଥିବାରୁ, ବର୍ତ୍ତମାନ ମସ୍କୋ ଭାରତୀୟ ଆଇଟି କମ୍ପାନୀ ଏବଂ ନବସୃଜନକାରୀଙ୍କ ସହାୟତାରେ ନିଜର ବୈଷୟିକ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।
ଶକ୍ତି ନିରାପତ୍ତା: କଠିନ ସମୟରେ ପରସ୍ପରର ସାଥୀ
ଆଧୁନିକ ଭାରତ-ରୁଷିଆ ସମ୍ପର୍କର ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସ୍ତମ୍ଭ ହେଉଛି ଶକ୍ତି ସହଯୋଗ। ଯେତେବେଳେ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ସଙ୍କଟ (ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ବିବାଦ) କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ଆକାଶଛୁଆଁ ହୋଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଭାରତ ଏବଂ ରୁଷିଆ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସହଯୋଗ ଉଭୟ ଦେଶର ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସ୍ଥିର ରଖିବାରେ ଏକ ବଡ଼ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ବାସ୍ତବବାଦୀ ନେତୃତ୍ୱକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ପୁଟିନ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱରେ ଇନ୍ଧନର ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା, ଭାରତ ଏବଂ ରୁଷିଆ ଘନିଷ୍ଠ ସହଯୋଗର ଏକ ରଣନୈତିକ ବିକଳ୍ପ ବାଛିଥିଲେ। ପୁଟିନ କହିଛନ୍ତି, “ମୁଁ ବିଶ୍ୱାସ କରେ ଯେ ଆମର କମ୍ପାନୀଗୁଡିକ ସଠିକ୍ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଆମର ଭାରତୀୟ ସହଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସଠିକ୍ କାମ କରିଛନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଘନିଷ୍ଠ ସହଯୋଗର ପଥ ବାଛିଲେ।”
ଆଜି, ରୁଷିଆ ଭାରତକୁ ବିପୁଳ ପରିମାଣରେ ରିହାତି ମୂଲ୍ୟରେ କଞ୍ଚା ତୈଳ ଯୋଗାଉଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଭାରତକୁ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ବା ମହଙ୍ଗା ମାଡ଼ରୁ ରକ୍ଷା ମିଳିପାରିଛି ଏବଂ ଦେଶର ଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ ହୋଇଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, କଠୋର ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ କଟକଣା ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ରୁଷିଆକୁ ଏକ ବଡ଼ ଏବଂ ସ୍ଥିର ଆର୍ଥିକ ରାଜସ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରିଛି। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାର ୧୦୦ ବିଲିୟନ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିବ ବୋଲି ପୁଟିନ ଆଶା ବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି।
ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମିଳିତ ବିକାଶ ଏବଂ ‘ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’
ଐତିହାସିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଭାରତ-ରୁଷିଆ ସମ୍ପର୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆଧାର ହେଉଛି ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଏବଂ ସାମରିକ ସହଯୋଗ। ଯଦିଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ ଆମେରିକା, ଫ୍ରାନ୍ସ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲରୁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର କିଣୁଛି, ତଥାପି ଭାରତୀୟ ସେନାର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ରୁଷିଆ ନିର୍ମିତ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ।
ପୁଟିନ ଏହି ସାମରିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ସୋଭିଏତ୍ ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଦର୍ଶାଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ପାରସ୍ପରିକ ବିଶ୍ୱାସ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ସେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଆଧୁନିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସହଯୋଗ ବର୍ତ୍ତମାନ କେବଳ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର କିଣାବିକାରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। “ଆମେ କେବଳ ବାଣିଜ୍ୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଉନାହୁଁ, ବରଂ ମିଳିତ ଗବେଷଣା ଏବଂ ବିକାଶ (Joint R&D) ଉପରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛୁ।”
ପୁଟିନ ବ୍ରହ୍ମୋସ (BrahMos) ସୁପରସୋନିକ୍ କ୍ରୁଜ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରର ଉଦାହରଣ ଦେଇଛନ୍ତି, ଯାହା ଉଭୟ ଦେଶର ମିଳିତ ଉଦ୍ୟମର ଏକ ସଫଳ ପ୍ରମାଣ। ଏହାବ୍ୟତୀତ, ରୁଷିଆ ଭାରତ ସହିତ ମିଶି Su-57 ପଞ୍ଚମ ପିଢ଼ିର ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ବିକଶିତ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛି ବୋଲି ସେ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀଙ୍କ ‘ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’ (Make in India) ଅଭିଯାନକୁ ସିଧାସଳଖ ସମର୍ଥନ କରୁଛି।
ଆମେରିକା କଟକଣା ଏବଂ ଭାରତର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ
ପୁଟିନଙ୍କ ଭାଷଣର ସବୁଠାରୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଅଂଶ ଥିଲା ଆମେରିକା ଏବଂ ଏହାର କଟକଣା ପ୍ରତି ଦିଆଯାଇଥିବା ବାର୍ତ୍ତା। ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଏବଂ ମସ୍କୋ ମଧ୍ୟରେ ବଢ଼ୁଥିବା ବାଣିଜ୍ୟକୁ ନେଇ ୱାସିଂଟନ୍ ବାରମ୍ବାର ଅସନ୍ତୋଷ ବ୍ୟକ୍ତ କରିଆସିଛି ଏବଂ ପରୋକ୍ଷରେ ଚେତାବନୀ ଦେଉଛି। ତେବେ ପୁଟିନ ଏହି ଚାପକୁ ଖଣ୍ଡନ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ପରି ଏକ ଦ୍ରୁତ ବିକାଶଶୀଳ ଆର୍ଥିକ ମହାଶକ୍ତି ଉପରେ କଟକଣା ଲଗାଇବା ଚେଷ୍ଟା ଆମେରିକା ପାଇଁ ହିଁ କ୍ଷତିକାରକ ଏବଂ ଆତ୍ମଘାତୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବ।
ପୁଟିନ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ଏକ ସାର୍ବଭୌମ ରାଷ୍ଟ୍ର, ଯାହା ନିଜ ଜାତୀୟ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱାଧୀନ। ଯଦିଓ ଭାରତ ଆମେରିକା ସହ ନିଜର ସମ୍ପର୍କ ସୁଦୃଢ଼ କରୁଛି, ରୁଷିଆ ଏହାକୁ ନେଇ କୌଣସି ଚିନ୍ତା ପ୍ରକଟ କରିନାହିଁ। ପୁଟିନ କହିଛନ୍ତି, “ଭାରତ ସେହି ଉତ୍ପାଦ ବାଛିବା ପାଇଁ ସ୍ୱାଧୀନ, ଯାହା ତା’ର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରୁଛି ଏବଂ ଯାହାର ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ମୂଲ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ ଅଟେ।” ଭାରତ ସବୁବେଳେ ନିଜ ଜାତୀୟ ସ୍ୱାର୍ଥ ଅନୁଯାୟୀ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥାଏ ଏବଂ କୌଣସି ବାହ୍ୟ ଚାପ ଆଗରେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇବ ନାହିଁ।
